Please ensure Javascript is enabled for purposes of website accessibility TRAMWAJE I PTAKI | Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

TRAMWAJE I PTAKI

Wersja do wydrukuWersja do wydruku

Panuje   powszechne   przekonanie,   że   infrastruktura   związana   z   ruchem drogowym  i  kolejowym  wpływa  negatywnie  na  populacje  zwierząt  generując śmiertelność,   jak   również   tworząc   bariery   migracyjne  uniemożliwiające wymianę genów pomiędzy populacjami. Równolegle istnieją prace pokazujące, że niektóre gatunki adaptują się do nowej rzeczywistości i potrafią  obrócić ją na własny użytek. Przykładowo niektóre ptaki szponiaste wykorzystują ogrodzenia przy  drogach  jako  czatownie,  z  których  wypatrują  zdobyczy,  inne  gatunki korzystają z piachu, w  który obfituje otoczenie torów kolejowych, do zażywania kąpieli  piaskowej,  a  jeszcze  inne  jako źródło  gastrolitów,  a więc  drobnych kamyków wspomagających trawienie.

 

Badania  z Wielkiej  Brytanii  pokazały,  że  ptaki  krukowate  to  grupa,  która  najczęściej wykorzystuje  mięso  ze  śmiertelnie  potrąconych  na  drogach  zwierząt  w  obszarach zurbanizowanych.  W  literaturze  istnieje  też  wiele doniesień  o  ptakach  krukowatych zrzucających orzechy na jezdnię w celu ich rozłupania. Krukowate to bowiem niezwykle inteligentne ptaki, a badania z Kanady pokazały nawet, że wrona amerykańska jest w stanie zrozumieć, że pojazdy na drogach poruszają się po określonej trajektorii – w tym przypadku wyłącznie po wybranym pasie ruchu. I tak, wrony przebywające na tym samym pasie ruchu, co nadjeżdżające szybko auto odlatywały lub przechodziły na sąsiedni pas, z kolei duża proporcja ptaków z sąsiedniego pasa pozostawała na nim. Nigdy natomiast nie zdarzyło się, by wrona przeszła na pas, którym nadjeżdżał samochód.

 

O drogach i torach kolejowych wiemy stosunkowo wiele, ale w jaki sposób ptaki korzystają z  torów tramwajowych  w miastach?  To pytanie zadali  sobie naukowcy z  Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu – i przeprowadzili badania, których wynik właśnie opublikowało specjalistyczne czasopismo Transportation Research. Właściwie nic na ten temat nie wiadomo, dlatego postanowiliśmy to sprawdzić – mówi Klaudia  Szala, pierwsza  autorka  pracy.  W badaniach  skupiono się głównie na  ptakach krukowatych i gołębiach miejskich. Następnie na podstawie nagranych filmów określono jaką proporcję czasu poszczególne osobniki spędzają zwrócone głową w kierunku jazdy i głową przeciwnie do kierunku jazdy, zarówno na torach jak i na poboczu. Przyjęliśmy, że ptaki powinny chętniej zwracać się głową przeciwnie do kierunku jazdy, tak, aby widzieć zbliżające  się  niebezpieczeństwo  w  postaci  tramwaju   –  ale  tylko  na  torach.  Na bezpiecznym  poboczu  nie  powinno  być  różnic  w  proporcji  czasu  spędzonego  z  głową zwróconą w każdą ze stron. Określiliśmy również charakter naszych odcinków, a więc m. in. obecność pobocza, obecność roślinności na poboczu, rodzaj podłoża pod torami czy odległość do najbliższego przystanku tramwajowego – wyjaśnia prof. Piotr Tryjanowski z Instytutu Zoologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.

 

W trakcie badań odnotowano obecność 298 ptaków na infrastrukturze związanej z torami tramwajowymi, z czego dwie trzecie stanowił cztery gatunki ptaków krukowatych (kawka, gawron, sroka, wrona siwa), a kolejną blisko jedną czwartą gołąb miejski. Więcej ptaków zaobserwowano na poboczu niż na torach czy trakcji. Ponadto udało się stwierdzić, że latem kawki preferowały tory z poboczem porośniętym roślinnością, natomiast zimą więcej gawronów można było spotkać w większym oddaleniu od przystanków tramwajowych. Co ciekawe, w przypadku kawek znajdujących się na torach, ptaki częściej były skierowanegłową w stronę, z której mógł nadjechać tramwaj. Nie znaleźliśmy takiej zależności dla innych badanych gatunków, ani dla kawek obecnych na poboczu. Można wysnuć z tego dwa wnioski – mówią naukowcy. Po pierwsze kawki mogą zdawać sobie sprawę z tego, że tramwaj porusza się po określonej trajektorii (torach) i że na poboczu są bezpieczne. Podrugie kawki spodziewają się z której strony może nadjechać tramwaj, a więc wiedzą, że... ruch w Polsce jest prawostronny! Jednakże brak podobnej zależności u innych gatunków ptaków krukowatych może również sugerować, że zbliżający się tramwaj może być dość łatwy do wykrycia, a wzrok nie musi być jedynym zaangażowanym w to zmysłem – przykładowo ptaki mogą bazować również na słuchu lub na drganiu podłoża.Tramwaje i ptaki to temat, który wcześniej nie budził większego zainteresowania badaczy. A szkoda, bo rozwój komunikacji publicznej to przyszłość dla wielu miast i dobrze by wiedzieć jak wygląda ich koegzystencja z tym rodzajem transportu. Bardzo liczymy, że nasze badania zainspirują innych badaczy i podobne badania zostaną wykonane w innych miastach – zgodnie dodają autorzy badań.

 

Cytowanie: Szala, K, Kubicka, A.M., Sparks, T.H., & Tryjanowski, P. (2020) Birds using tram tracks in Poznań (Poland): Species, infrastructure use and behaviour.Transportation Research Part D 81: 102282
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1361920919314452?via%...

WYDZIAŁY