Please ensure Javascript is enabled for purposes of website accessibility Nekropolie bogate w ptaki | Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Nekropolie bogate w ptaki

Wersja do wydrukuWersja do wydruku

Cmentarze są często pięknymi fragmentami i stałym elementem naszych miast, ale też osiedli wiejskich. Podobnie jak parki, skwery i trawniki także podlegają presji ze strony zarządców zieleni, spacerowiczów. Czy wykorzystanie cmentarzy przez ptaki – stanowiące świetne wskaźniki jakości środowiska – jest takie jak parków? - Pytanie wcale nie jest bezzasadne, bowiem w podręcznikach i pracach naukowych, często różnej jakości zieleń miejska jest po prostu wrzucana do jednaj kategorii – podkreśla prof. Piotr Tryjanowski z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu – inicjator wielu badań dotyczących ptaków cmentarzy.

 

Metaanaliza danych ze Środkowej Europy wskazała, że skład i struktura populacji ptasich różni się pomiędzy parkami a cmentarzami, nawet jeśli kontroluje się efekt wielkości obiektu. Wynika to z tego, że na cmentarzach poza zielenią ważnym ich składnikiem są grobowce i budynki sakralne, co stwarza kolejne mikrosiedliska do zakładania gniazd i zbierania pokarmu. Z drugiej strony częstsze porządkowanie powoduje, że na cmentarzach mamy znacznie mniejszą liczbę gatunków gniazdujących na ziemi i nisko nad ziemią, np. pokrzewek i słowików. Wyjątkowo „cmentarnym” gatunkiem jest choćby ciepłolubny kulczyk, bliski krewniak kanarka.

 

Warto podkreślić, że cmentarze Polski, Czech i Słowacji – są dość wyjątkowe na tle innych nekropolii świata, co zapewne związane jest z innym modelem religijności i kontynuowanym tradycyjnym sposobem pochówku. Tam, gdzie grobowce zastępowane są przez tzw. pola urnowe ptaków jest zasadniczo mniej.

 

Jednak wpływ na występowanie i zachowania ptaków na cmentarzach wynikają nie tylko z obecności wskazanych mikrosiedlisk, ale też innego niż w parkach zachowania ludzi. Można powiedzieć, że ludzie spacerujący po terenie cmentarza są bardziej refleksyjni, wolniej się poruszają i znacznie rzadziej w towarzystwie czworonogów. Ptaki bardzo szybko rozpoznają te inne zachowania ludzi i szybko się do nich adoptują. Na cmentarzach staja się bardziej ufne i pozwalają się obserwować z bliższej odległości. 

 

Cmentarze są ważne dla ptaków w okresie pozalęgowym. Stanowią na przykład miejsca zimowania gawronów, a w kępach świerków uwielbiają spędzać dzienny czas sowy uszatki.

Na wsiach cmentarze często położone są na wzgórzach, za wsią, więc roztacza się z nich widok na okoliczne pola. To też doskonałe warunki na dokonywanie obserwacji.

- Osobiście uwielbiam odwiedzać cmentarze, w zasadzie we wszystkich miejscowościach, gdzie bywam, w kraju i za granica, staram się znaleźć czas na odwiedzenie nekropolii – doskonałe miejsce i na szersza refleksję nad przemijaniem, jak i na dokonanie obserwacji ornitologicznych – dodaje prof. Tryjanowski.

 

 

 

Literatura zasadnicza

Morelli, F., Mikula, P., Benedetti, Y., Bussière, R., & Tryjanowski, P. (2018). Cemeteries support avian diversity likewise urban parks in European cities: Assessing taxonomic, evolutionary and functional diversity. Urban Forestry & Urban Greening, 36, 90-99.

Morelli, F., Mikula, P., Benedetti, Y., Bussière, R., Jerzak, L., & Tryjanowski, P. (2018). Escape behaviour of birds in urban parks and cemeteries across Europe: Evidence of behavioural adaptation to human activity. Science of the total environment, 631, 803-810.

Tryjanowski, P., Morelli, F., Mikula, P., Krištín, A., Indykiewicz, P., Grzywaczewski, G., ... & Jerzak, L. (2017). Bird diversity in urban green space: A large-scale analysis of differences between parks and cemeteries in Central Europe. Urban Forestry & Urban Greening, 27, 264-271.

 

Literatura uzupełniająca

Čanády, A., & Mošanský, L. (2017). Public Cemetery as a biodiversity hotspot for birds and mammals in the urban environment of Kosice city (Slovakia). Zoology and Ecology, 27(3-4), 185-195.

Löki, V., Deák, B., Lukács, A. B., & Molnár, A. (2019). Biodiversity potential of burial places–a review on the flora and fauna of cemeteries and churchyards. Global Ecology and Conservation, 18, e00614.

 

prof. dr hab. Piotr Tryjanowski
Katedra Zoologii, Wydział Medycyny Weterynaryjnej i  Nauk o Zwierzętach

Udostępnij ten artykuł

WYDZIAŁY